close
Sanat

Paranın İnsan Hayatında Olan Yeri

Bozuk para fotoğrafı, gözlük kapının içerisinde.

Para, üzerine şiirler, şarkılar, felsefeler, kitaplar ve savaşlar çıkartacak kadar geniş bir olgudur. Kapsama alanının ölçülemez olmasına rağmen, doğrudan olumlu ya da olumsuz olarak paraya ve barındırdığı değer kavramına yargı duymak mantıklı olmayacaktır. Parasız yaşamak ise tamamen küreselleşmiş bir dünya üzerinde hayalden farksız… Sizlere para ile satın alınan ölçütlerin, kişilerin kimliğinin üzerine çıkış öyküsünü aktarmaya çalışacağım.

Paranın İnsan Üzerinde Etkileri

21. yüzyıl’da yaşayan insanların, çokluğuna ya da eksikliğine dayanamadığı değişmeyen tek olgu maalesef paradır. Bilinen tarihte, M.Ö 700’lü yıllardan günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. İnsanların ilerleyen teknolojik hareketlerle yaklaşık 3.000 yıldır düzen içerisinde sisteme faydalarını ve zararlarını devam ettirmektedir. Ticaret, iş dünyası, ihtiyaçlarımız ve çıkarlarımızla başlamış, şu an ise hayatımızın tamamına sahip olmuştur. Paranın hayattaki yeri diye düşünmek yerine, artık paranın tamamen hayatın kendisi olduğu gerçeğiyle tanışmak gerekmektedir. Yavaş yavaş sizlere paranın kirli yüzünü uzatacağım…  

Para en genel tanımı ile, çeşitli mal veya hizmetlerin alış-verişi için kullanılan en temel araçtır. Günümüzde sadece fiziksel madeni ve kağıt paraları değil, elektronik ortamlarda olan hesap hareketlerini de kapsamaktadır. 

İnsanların ve kültürlerin her türlü taleplerine karşı para her zaman arzı oluşturmayı başarabilmiştir. Ancak belirli bir kişinin ya da kültürün, doğrudan ihtiyaçları olmamasına karşın yaptığı bilinçsiz tüketim, sonucunda ekonomik problemleri ve gereksiz arz-talep ilişkisini arttırmıştır. İhtiyaçlar görecelidir kavramı aslında günümüz kültürlerinde olan küreselleşme izlerini ortadan kaldırmayı hedefleyen bir ideolojidir. Bölgelerin kültürel hareketlerine uyum sağlayan kapital küreselleşme hareketleri, paranın satın alabileceği olgular dışında, gündelik hayatın tamamını da ele geçirmeyi başarabilmiştir. Bilgi çağında yaşadığımız düşünüldüğünde, eğitimde paranın önemi gibi konuların bu kadar sık gündeme gelmemesi gerekirdi.

Paranın Zararları

Para neden önemlidir sorusunu küçük yaşlar daha sık sorarken, ergenlik ile birlikte edinilmiş statü ortaya çıkar ve kişinin kimliğinin üzerine perde çeker. Paranın özellikle sosyal statü ve lüks tüketime bağlı şekilde sınıf farkına yol açtığı apaçık bir gerçektir. Liberal toplumlarda gözüken sözde sınıf farkını ortadan kaldıran yasalar ve yasamalar ile birlikte eşit bir toplum düzeni oluşması gerekirken, maalesef parası olmayan (fakir) ve parası olan (zengin) üzerinden oluşan bir ayrım ortaya çıkmıştır. Mesleki statüler de para durumuna bağımlı hale gelmiş, özellikle sanat ve zanaat gerektiren iş kollarıyla ilgilenen kişiler bundan etkilenmiştir. Yaptıkları işlerin kalitesinden bağımsız şekilde kürselleşmeye uyum sağlayamadıkları durumlarda, beşeri ihtiyaçlarını karşılayacak kadar maddi karşılık görmeleri mümkün değildir.

Sizden sadece birkaç saniye için bu ayki kredi kartı ve nakit harcamalarınızı düşünmenizi rica ediyorum. Sigara, gıda, dış mekan, araç yakıtı, taşınmaz eşyalar için ödediğiniz taksitler gibi birçok zorunlu gözüken ihtiyaç yer almalı. Ancak Maslow Hiyerarşisi ya da Maslow İhtiyaçlar Teorisi baz alındığında, gündelik hayatta özellikle yaptığımız eylemlerin para harcamaktan bağımsız şekilde, bize ve geleceğimize hiçbir fayda barınmadığı ortaya çıkıyor. İnsanın kendini ve eylemlerini anlamlı kılmak için yapması gereken temel gereksinimlerden birisi olan neden sonuç ilişkisi kurmayı, mantık dahilinde yapması gerekmektedir. Fakat özellikle sosyal medya, televizyon ya da belirli ikonik pazarlamalar yüzünden kişi mantığa dayalı ihtiyaçlarından uzaklaşarak, kültür ve küreselleşmeye dayalı arzlara yönelimini arttırıyor. Kişi en kaliteli cep telefonu markalarından, en son çıkan ürünü talep ederken, bunun kendisi için ne kadar karşılık getireceğinden çok, ürünün kozmetik değerini düşünerek çevresinden kazanacağı saygınlığa yöneliyor. Sonucunda da yanlış ekonomik yatırımlar en basit ifadeyle zaman kaybına yol açıyor. Bu zaman kaybını sadece ürünü kullanırken harcanan zaman olarak değil, ürünü satın almak için çalıştığımız bütün ekstra saatleri hesaplayarak ulaşabiliriz. Kısaca teknoloji ile hayatımıza giren araç kavramının bir paydası olan para, araç olmaktan çıkarak amaç olmayı başarabiliyor. Günümüzde sorulan 100 sorudan 99’nun cevabı maalesef para ile verilebiliyor.

Tags : ParaYaşam
akol

The author akol

Leave a Response

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.